Tucht bij Defensie: mythes en legendes over de ijzeren vuist in een fluwelen handschoen

Michaël VAES

Wat is tucht? Wat mag je doen? Wat riskeer je? Aan de hand van zes stellingen hopen we je te kunnen toelichten hoe je te gedragen als militair en wat je riskeert als je deze regels niet naleeft.

Tucht is de stok in de handen van de autoriteit

NEEN

Tucht is eerst en vooral een manier om zich te gedragen om te kunnen samenwerken en de boel draaiende te houden. Het is de uitdrukking van onze militaire waarden: plichtsbesef, respect, inzet, moed, eergevoel, integriteit en loyaliteit. Hoewel een groot aantal teksten en tradities verplichtingen opleggen, zijn het merendeel van de gedragsregels een kwestie van gezond verstand. Wat je niet zou aanvaarden in je privéleven, is evenmin aanvaardbaar voor een militair, zoals wanneer:

  • Je loodgieter niet komt zonder goede reden
  • Je kinderen je geen respect tonen
  • De portefeuille van je partner wordt gestolen
  • Spelers de spelregels niet naleven (de procedures begrijpen)
  • Je zoon wordt gepest

Dit soort gedrag moet worden bestraft, zowel om iemand te doen begrijpen dat hij van het juiste pad is afgeweken als om de anderen te tonen dat een bepaald gedrag onaanvaardbaar is.

De autoriteit kan eender welke beslissing nemen

NEEN

De autoriteit moet een gepaste maatregel nemen afhankelijk van de situatie en de begane fout.

Ze kan drie maatregelen nemen:

  • De ordemaatregel
  • De korpstucht
  • De statutaire maatregel

Deze maatregelen hebben verschillende doelstellingen.

Er moet worden opgemerkt dat deze maatregelen cumuleerbaar zijn voor eenzelfde feit, maar enkel indien de doelstellingen van deze maatregelen kunnen worden bereikt.

De ordemaatregel

Het doel is de orde in de dienst te herstellen en niet te bestraffen, door een maatregel te nemen waardoor een dienst, een peloton, een eenheid verder kan blijven functioneren.

Er bestaat geen exhaustieve lijst, maar we kunnen het volgende aanhalen:

  • De schorsing bij ordemaatregel:
    • Indien je leerlingen pest, kan het nodig zijn je uit je functies te verwijderen om een klimaat van vertrouwen te herstellen bij onze jonge kandidaat-militairen;
    • Indien je wordt vervolgd voor feiten van kinderpornografie, kan je worden verwijderd uit Defensie, want je kan schade toebrengen aan het imago van Defensie en aan het gewettigd vertrouwen dat de bevolking moet hebben in elke militair, onder andere in diegenen die in onze straten patrouilleren;
  • De mutatie bij ordemaatregel: indien je ernstige fouten hebt begaan in je functie bij de ASE, kan je worden gemuteerd in een andere functie, want je zal niet meer geschikt worden beschouwd om gevoelige dossiers te behandelen;
  • De terugzending uit operaties bij wijze van ordemaatregel (blue flight): indien je hebt gedronken tijdens een operatie en je wordt aangehouden door de plaatselijke politie, kan de terugkeer naar België je worden opgelegd om de beschadiging van het imago van de Belgische Defensie op internationaal vlak te vermijden.

Er valt op te merken dat meerdere ordemaatregelen kunnen worden uitgesproken voor eenzelfde feit, indien dit gerechtvaardigd is: een CSM die zijn verloven vervalst, kan worden verboden deze functie uit te oefenen en mutatie opgelegd krijgen.

De korpstucht

Het doel is een fout gelinkt aan de dienst te bestraffen:

  • Je chef beledigen
  • Je collega slaan
  • Een bevel niet uitvoeren
  • Zonder geldige reden afwezig zijn
  • De procedures niet naleven (AGR, cumul, marsbevel, …)
  • Professionele gegevens op Facebook plaatsen
  • Dronken zijn op het werk

Indien er echter geen link is met de dienst, kan je niet gestraft worden door de korpstucht: bijvoorbeeld als je rijdt onder invloed tijdens het weekend als je niet oproepbaar bent of als je verzekeringsfraude pleegt.

Dergelijk gedrag is echter niet verenigbaar met wat van een militair kan verwacht worden en je kan gestraft worden door middel van een statutaire maatregel.

De statutaire maatregelen

Het doel is een onaanvaardbaar feit voor een militair te straffen. Daarom kan je, ongeacht je kwaliteiten, je loopbaan of verwezenlijkingen, gestraft worden of zelfs je job verliezen.

Hierna volgen de meest voorkomende voorbeelden:

  • Rijden onder invloed, in het bijzonder met vluchtmisdrijf, ongeval, …
  • Slechte wijze van dienen = ernstige fout of zeer regelmatig gestraft worden door de korpstucht;
  • Drugsgebruik (zie ook laatste stelling);
  • Fraude;
  • Slagen en verwondingen;
  • Cumul uitgevoerd tijdens een periode van AGR of na weigering door de Dir Gen HR.

Verlies je om tuchtredenen je job, verlies je bijgevolg ook het recht op pensioen op 56 jaar en is er een mogelijke opschorting van het recht op werkloosheid.

Vergeet tenslotte niet dat het mogelijk is te worden veroordeeld EN een statutaire maatregel te krijgen voor eenzelfde feit, de doelstellingen zijn immers verschillend:

  • De RECHTER beschermt de maatschappij;
  • De TUCHT bepaalt of een gedrag aanvaardbaar is.
Na mijn werkdag doe ik wat ik wil, daar heeft Defensie niets mee te maken

NEEN

Je bent onderworpen aan de tucht tijdens en na je werkuren. Je hebt een eed afgelegd om de wetten en de militaire tucht na te leven. Je hebt een imago hoog te houden.

Bega je een overtreding buiten de diensturen, kan je worden bestraft of zelfs je werk verliezen indien de feiten ernstig zijn.

Defensie ontvangt trouwens regelmatig het PV en de veroordelingen van de militairen, ongeacht of het om een snelheidsovertreding of een moord gaat.

We raden je dus aan om ook in je privéleven onbesproken te zijn.

Ik ben strafrechtelijk veroordeeld tot een boete van 60.000 euro wegens het aanzetten tot ontucht, ik ben genoeg gestraft

NEEN

Hoewel de veroordeling zwaar is, zal je ook worden gestraft door een statutaire maatregel om je te doen begrijpen dat dergelijke feiten onaanvaardbaar zijn voor een militair, of dat er voor jou geen plaats meer is bij Defensie.

Dezelfde regels gelden als een militair een hevige woordenwisseling heeft met een buschauffeur en een ongeval veroorzaakt met gewonden of als hij zijn partner slaat en die wordt opgenomen in het ziekenhuis.

Nemen we een extreem voorbeeld voor een beter begrip: een militair pleegt een inbraak met de dood van derden tot gevolg. Zou het normaal zijn dat hij bij Defensie blijft omdat hij werd veroordeeld en dus al gestraft is?

De rechter heeft beslist opschorting van straf te geven om te vermijden dat ik mijn job zou verliezen, Defensie moet die keuze respecteren

NEEN

De rechter kent de militaire gedragsregels niet en zijn advies heeft geen enkele invloed op dat van de autoriteit.

Zo is de opschorting van straf al uitgesproken geweest voor ernstige feiten, in het bijzonder zedenfeiten soms op minderjarigen, of voor corruptie, hoewel deze feiten onaanvaardbaar zijn voor een militair en moeten worden bestraft.

Een jointje roken is sociaal aanvaard

NEEN

Dat kan zo zijn, maar het is totaal verboden drugs te gebruiken, zowel tijdens als na de dienst.

Ongeacht of het je eerste keer is, je een uitstekende militair bent, het tijdens het weekend of de vakantie gebeurt, een positieve test op drugsgebruik zal worden gevolgd door een statutaire maatregel.

We leggen er de nadruk op dat het “tweedekansenbeleid”, namelijk een tijdelijke ambtsontheffing in plaats van een definitieve ambtsontheffing, je slechts zal worden toegekend voor een eerste gebruik van softdrugs (THC, cannabis, joint, …).

In geval van recidive met softdrugs of bij een eerste gebruik van eender welke andere drug (zogenaamde harddrugs: MDMA, cocaïne, heroïne, XTC, …), riskeer je het verlies van je job.

Besluit

Hoewel de tucht hoofdzakelijk vanuit een negatief perspectief wordt gezien, namelijk de straf, is het eerst en vooral een gedragscode bedoeld om de relatie tussen de militairen te verbeteren en om Defensie toe te laten optimaal te werken.

Het hogere belang dat we nastreven, is samen kunnen leven en werken ten dienste van de bevolking.

In de volgende teksten kan je meer informatie terugvinden over de tucht:

  • DGHR-REG-CARDI-001 “Tucht” – voor de korpstucht
  • DGHR-SPS-CARDI-001 “Statutaire maatregelen van disciplinaire aard en onderzoeksraad”
  • DGHR-SPS-CARDI-002 “De schorsing bij ordemaatregel”
  • DGHR-SPS-CARDI-003 “Tuchtvergrijpen met betrekking tot de vrijheid van mening en meningsuiting”
  • DGHR-SPS-CARDI-004 “Bijzondere bepalingen inherent aan de staat van militair”
  • DGHR-SPS-CARDI-005 “Onwettige afwezigheid en desertie in vredestijd”
  • DGHR-GID-CUMUL-001 “De cumul voor militairen”
  • DGJM-SPS-ORDHAND-001 “Basisprincipes met betrekking tot het opleggen van tuchtsancties (operationele tucht en rechtspositionele tucht), ordemaatregelen, maatregelen van inwendige orde en andere bestuursbeslissingen”

Deze richtlijnen omvatten echter niet alle binnen Defensie geldende regels. Een groot aantal andere teksten is opgenomen in EDir en bepaalt verplichtingen die je moet naleven. Licht je dus in over de te volgen regels bij onder andere je collega’s, je oversten, je ASE, je HR-officier of je eenheidscommandant.