De hoge ambities van het Special Operations Command

Tekst: Gert-Jan D'haene - foto's: Malek Azoug, Daniel Orban

Met de opstart van het Special Operations Regiment (SOR) geeft Defensie een belangrijk signaal dat het de speciale operaties niet uit het oog verliest. Naast een sterke capaciteit op het terrein zijn echter ook planning, coördinatie en advies nodig. Daarom werd bij de Defensiestaf in Evere het Special Operations Command (SOCOM) opgericht. Die nieuwe entiteit moet zorgen voor een vlottere en meer doelgerichte werking bij speciale operaties.

Met de Strategische Visie van juni 2016 besliste België om net zoals vele andere landen een Special Operations Command op te richten. Dat SOCOM zorgt voor de verdere uitbouw en ondersteuning van de eenheden voor speciale operaties, de Special Operations Forces (SOF). De evolutie van de hedendaagse conflicten en de toenemende rol van SOF vereisen immers staven die daar specifiek op focussen.

 

In de zomer van 2017 startte het stafdepartement Operaties en Training (ACOS O&T) dit nieuwe SOCOM op. Zo’n nieuwe entiteit oprichten betekent een grote uitdaging, zowel voor Defensie als voor de mensen die ermee belast zijn. “Met de opstart van het SOCOM creëert Defensie een nieuwe structuur die volop moet evolueren”, aldus kolonel Christophe Closset, de SOCOM director. “Het is dan ook belangrijk dat we alles nauw opvolgen en bij elke stap de juiste conclusies trekken voor we naar de volgende fase overgaan.”

Globale coherentie

Voor een succesvolle evolutie is het belangrijk dat iedereen de rol van het SOCOM goed begrijpt. In tegenstelling tot sommige andere landen, zal het in België geen rechtstreeks hiërarchisch gezag hebben over de eenheden voor speciale operaties. Die blijven van hun eigen component afhangen. Het SOCOM is in de eerste plaats een expertisecentrum en adviesorgaan, dat via communicatie en coördinatie de coherentie moet realiseren voor alles aangaande speciale operaties. Door zijn plaats in de defensiestructuur is het SOCOM het aangewezen aanspreekpunt voor de eenheden en stafdepartementen. Ook internationale en interdepartementale samenwerkingen rond speciale operaties behoren tot zijn takenpakket. Er staan het SOCOM dus nog talrijke uitdagingen te wachten en vele stafprocessen moeten nog verder afgestemd worden voor een optimale synchronisatie en coherentie met alle betrokkenen. Zo kan het SOCOM een effectieve meerwaarde betekenen voor Defensie.

Bij de componenten zullen er specialisten klaarstaan om de SOF te vervoegen, de zogenaamde enablers. Wanneer het nodig is, zullen zij de speciale operaties ondersteunen. Militairen van de Medische Component zullen bijvoorbeeld naast hun kerntaak ook aan speciale operaties kunnen deelnemen. Dit vraagt natuurlijk bijkomende opleiding, begeleiding en training. Om op zeer korte termijn dergelijke operaties te kunnen ondersteunen, is het immers essentieel dat ze specifieke vaardigheden beheersen. Enkel mits een grondige voorbereiding kan de samenwerking tussen de enablers en de special operations forces naadloos verlopen. Dit alles systematisch blijven opvolgen is dus geen overbodige luxe.

Transformatie van de SOF-capaciteit

De opbouw van de gehele SOF-capaciteit gaat gepaard met een transformatie. De bestaande eenheden blijven grotendeels hun structuur behouden, toch is is een duidelijke taakverdeling nodig. De SOF zullen optreden met drie types entiteiten. De eerste entiteit zal bestaan uit de Special Forces Group met zijn hooggespecialiseerde en in kleine groepen werkende operatoren. De tweede entiteit is minder gespecialiseerd en zal meestal in grotere eenheden ingezet worden. Dan denken we aan de militairen uit het 2 Bataljon Commando’s en het 3 Bataljon Parachutisten. Zij zullen ofwel autonoom hun eigen taken uitvoeren, ofwel samen met de Special Forces Group worden ingezet. De derde en laatste entiteit zal bestaan uit de enablers, die binnen hun vakgebied de speciale operaties moeten ondersteunen. Denk daarbij aan de genie- of CIS-bataljons met hun specifieke capaciteiten. Tijdens speciale operaties zullen die drie entiteiten vaak samenwerken. Een goede begeleiding en training moeten ervoor zorgen dat alle neuzen in dezelfde richting staan voor de start van een operatie.

Adviseren, coördineren en leiden

Binnen de Defensiestaf zal het SOCOM betrokken worden bij alles aangaande speciale operaties en Special Operations Forces. Het commando zal de rol van adviseur opnemen voor de chef Defensie (CHOD), de stafdepartementen, de componenten en de eenheidscommando’s. Het SOCOM zal ook de aankoop en verdeling van nieuw materiaal voor de SOF van dichtbij opvolgen.

 

Het is belangrijk om een accurate en actuele inschatting te hebben van het inzetgebied waarin de eenheden zullen opereren. Mogelijke inzetgebieden systematisch opvolgen is dus essentieel om tijdig de juiste aanbevelingen te formuleren over de inzet van de SOF. Daarom zal het SOCOM zijn aanbevelingen formuleren tijdens het operationele planningsproces.

 

Het SOCOM wordt tevens het Belgische contactpunt in de internationale SOF-gemeenschap. Die rol is zeer belangrijk om duidelijke afspraken te maken en de correcte info te vergaren over wat er zich in de wereld afspeelt. Zo zal het SOCOM de perfecte tussenpersoon vormen om nadien alle verkregen informatie rond speciale operaties op nationaal en interdepartementaal niveau te bespreken. Samen met de federale overheidsdienst Buitenlandse Zaken kan Defensie dan de situatie in het buitenland correct analyseren en een aangepaste inzet bespreken.

 

Op operationeel en strategisch niveau moet het SOCOM bovendien zelf speciale operaties kunnen plannen en leiden, vooral wanneer discretie en geheimhouding belangrijk zijn. Een positief gevolg hiervan is dat het commando nog nauwer zal samenwerken met de SOF op het terrein.

Drielandenproject

Last but not least heeft België beslist om samen met Nederland en Denemarken een SOF-hoofdkwartier op te richten dat voor bepaalde periodes ten dienste van de NAVO kan gesteld worden: het Composite Special Operations Component Command (C-SOCC). Het SOCOM is hierbij verantwoordelijk voor de concrete uitwerking van dit project. België beklemtoont met dit project nogmaals duidelijk zijn hoge ambities op het vlak van speciale operaties.

Special Operations Forces: voortdurend blijven groeien
Special Operations Forces: voortdurend blijven groeien
Special Operations Regiment herrijst in Heverlee
Special Operations Regiment herrijst in Heverlee