Internationale uitwisseling bij de KMS

Joachim HERPELS

Tijdens het academiejaar 2019-2020 volgden zeventien buitenlandse studenten een volledig semester les in de promoties van de Koninklijke Militaire School (KMS). Iets nieuws? Nee, een natuurlijke evolutie binnen een Europa dat nog volop wordt opgebouwd.

Het begin

Al in 2009 beslisten de ministers van Defensie van alle landen van de Europese Unie om een werkgroep op te richten voor de ontwikkeling van het militaire Erasmus of EMILYO (European Initiative for the Exchange of Military Young Officers, inspired by Erasmus). Die werkgroep, de Implementation Group (IG), komt vier keer per jaar bijeen in Brussel en in andere Europese steden. De algemene doelstelling van de IG is de basisopleiding van de kandidaat-officieren te harmoniseren, de interoperabiliteit te vergroten en de Europese cultuur op het vlak van veiligheid en defensie verder te promoten.

In 2014 heeft de KMS het Erasmus-handvest ondertekend om haar internationale netwerk uit te bouwen en meer betrokken te raken bij de internationale uitwisseling en het Bolognaproces. Dat is een proces om de Europese systemen voor hoger onderwijs dichter bij elkaar te brengen.

Bovendien is de KMS sinds 2016 een actief lid van de IG om haar internationale programma’s in Europa en daarbuiten te ontwikkelen. Dat doet ze onder meer om in te spelen op de groeiende vraag van sollicitanten die bij de school komen aankloppen.

Oké, maar wat is Erasmus?

De naam van het programma is afkomstig van de Nederlandse humanistische monnik en theoloog Erasmus (ca. 1466-1536). Die heeft vele jaren door heel Europa gereisd om de verschillende culturen te leren kennen. Erasmus is ook een acroniem voor “European Region Action Scheme for the Mobility of University Students” of “Actieplan voor de Mobiliteit van Universitaire Studenten van de Europese Gemeenschap”.

Het Erasmusprogramma is een programma voor de uitwisseling van studenten en docenten tussen Europese universiteiten en hogescholen en onderwijsinstellingen in de hele wereld.

Goed, oké voor Erasmus… maar wat heeft het leger daarmee te maken?

De KMS is een militaire universitaire onderwijsinstelling die verantwoordelijk is voor de academische, militaire en sportieve opleiding van toekomstige officieren van Defensie en de voortgezette vorming van de officieren door het Defensiecollege. Ze heeft de volgende doelstellingen:

  • het opleiden van officieren die in staat zijn om leiding te geven aan manschappen in gevarieerde, complexe, hoogtechnologische en uitzonderlijke omstandigheden, ten dienste van de nationale en internationale gemeenschap;
  • de opleiding voortdurend aanpassen aan de behoeften van Defensie;
  • het integreren van de waarden van de samenleving binnen Defensie en het verspreiden van de waarden van Defensie in de samenleving.

Zoals we kunnen zien, is het vormende karakter van de KMS zeer duidelijk afgestemd op een internationaal kader. Alle militairen worden tegenwoordig met deze internationale context geconfronteerd, of het nu gaat om operationele of opleidingsopdrachten, bij het onderhandelen van contracten of het uitwisselen van goede praktijken met bevriende landen.

Door het faciliteren van de uitwisseling tussen kandidaat-officieren voor het EMILYO-programma, of tussen klassieke studenten voor het Erasmusprogramma, is het de bedoeling wederzijds begrip en natuurlijke samenhang te creëren om de Europese harmonisatie te bevorderen. Wat Defensie betreft, houdt die harmonisatie verband met de collectieve veiligheid van de Unie.

Op meerdere plaatsen in de onmiddellijke omgeving wordt Europa inderdaad geconfronteerd met een zorgwekkende situatie. In het oosten, de dreiging van een implosie als gevolg van meerdere burgeroorlogen (Irak, Syrië, …) en het spel dat wordt gespeeld door verschillende invloedrijke landen (Rusland, Iran, …). In het zuiden, waar de Sahel/Saharastrook gegijzeld wordt door jihadistische groeperingen. Het spook van de oorlog staat op die manier opnieuw voor de deur van de Europese Unie.

Het is in dat kader dat de KMS vandaag zijn internationale netwerk ontwikkelt.

Dus… we kunnen naar het buitenland gaan?

Inderdaad. Elk jaar stuurt en ontvangt de KMS kandidaat-officieren uit heel Europa en daarbuiten. Studenten hebben de keuze tussen een internationaal semester, een proefschrift of een korte uitwisselingsmodule.

Internationaal semester

Kandidaat-officieren nemen deel aan een uitwisselingsprogramma en brengen een semester door in een partnerinstituut, zoals Saint-Cyr in Frankrijk of de Military University of Land Forces in Polen. De kandidaat-officieren EMILYO blijven in hun eigen instituut ingeschreven tijdens het deel van hun studie in het buitenland. Bij terugkomst, en na het slagen voor de vereiste examens, krijgen de kandidaat-officieren een bepaald aantal studiepunten ter vervanging van de punten die zij thuis zouden hebben behaald.

Proefschrift

De kandidaat-officieren hebben ook de mogelijkheid om in het kader van hun proefschrift onderzoek te doen in het buitenland. Ze werken in een buitenlands laboratorium of onderzoekscentrum, nemen deel aan seminaries of voeren onderzoeken in het buitenland. Een promotor van elk instituut volgt en begeleidt de kandidaat-officier tijdens zijn of haar onderzoek. Momenteel zijn onze kandidaat-officieren aanwezig in Zweden, Noorwegen, Finland, Frankrijk, Duitsland en Litouwen.

Korte modules

De leerling-officieren hebben ook de mogelijkheid om deel te nemen aan korte uitwisselingen van een paar dagen tot enkele weken. Dat zijn cursussen zoals:

  • Irregular Warfare in Zweden;
  • Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid in Italië;

of militaire en tactische training zoals:

  • winterkamp voor pelotonleiders in Estland;
  • junglekamp in Frans-Guyana.

Kaderleden kunnen ook deelnemen aan deze modules. Ze kunnen naar het buitenland gaan als docent of instructeur. Op dit moment zijn er twee docenten Engels aanwezig in Portugal.

Internationale samenwerking

Daarnaast werkt de KMS ook actief samen met partnerinstellingen buiten het Erasmusprogramma en het EMILYO-kader. Naast de bilaterale samenwerking worden er uitwisselingsprogramma’s ontwikkeld om kandidaat-officieren voor een semester les of een proefschriftonderzoek buiten de Europese Unie te sturen.

In het kader van die samenwerking kon je kadetten van de Militaire Academie van West Point (VS) of het Royal Military College Saint-Jean (Canada) over de kasseien van de KMS zien lopen. De uitwisseling in de andere richting komt eraan.

De EMILYO-ervaring

Voor velen biedt het uitwisselingsprogramma de mogelijkheid om voor het eerst in het buitenland te gaan wonen. Het maakt het dus mogelijk om de defensiecultuur en -gewoonten van het gastland te leren kennen en een gevoel van gemeenschap tussen individuen met verschillende achtergronden te ontwikkelen. De sociale en sportieve activiteiten, georganiseerd in de gaststeden en -instellingen, zijn nu bekend in militaire kringen in heel Europa.

Er is dus alle reden om te feesten, maar er staat veel op het spel en de uitdagingen zijn talrijk. De culturele en taalbarrière maken de ervaring zowel moeilijk als aantrekkelijk. Het is niet meer alleen een kwestie van iets te leren. Het gaat er nu ook om het te leren in een andere context en het te kunnen toepassen of uitleggen in relatie tot een andere cultuur… En iedereen heeft het zeker al meegemaakt, of het nu tijdens de dienst of op vakantie is, dat we allemaal op een andere manier naar de dingen kijken. Dat zal eens te meer duidelijk worden tijdens de toekomstige Belgische defensieopdrachten.

De professionele wacht
De professionele wacht
Instruction and Training Facility
Instruction and Training Facility
Transformationele leiders
Transformationele leiders
Emma en Lucas
Emma en Lucas