Focus op “Leading by example” – De Visie op Leiderschap bij Defensie

Philip VAN IMPE

Heb je al kennis gemaakt met de Visie op Leiderschap bij Defensie? Ze werd in 2017 gepubliceerd op het intranet en het internet. Op het intranet vinden jullie ook een clip. Daarin leggen militaire en burgermedewerkers uit wat leiderschap voor hen inhoudt. In dit artikel komen bondig de kernideeën van deze visie aan bod. Maar laat dat jullie niet tegenhouden om ook naar de brochure en de video te surfen.

De Visie op Leiderschap bij Defensie is het resultaat van een bottom-up proces. Ze werd ontwikkeld in een werkgroep, het Platform voor Leiderschap. Dit is een raadgevend orgaan waarin ongeveer 20 militairen en burgers zetelen, vertegenwoordigers van de componenten, staven en stafdepartementen van Defensie. Naarmate de teksten vorm kregen, koppelde het Platform die ook terug naar de eenheden. Het resultaat is een breed gedragen visie. De CHOD heeft ze goedgekeurd en ook het voorwoord geschreven.

De Visie op Leiderschap geeft een antwoord op de vragen: hoe omschrijven we leiderschap en wat moeten leiders ZIJN, WETEN en DOEN om effectief te zijn?

Wat is leiderschap?

Leiderschap kan je omschrijven als een beïnvloedingsproces. Het komt neer op het sturen, motiveren, ondersteunen en inspireren van individuen en groepen om gemeenschappelijke doelstellingen te bereiken en hen tegelijk sterker en beter te maken. Deze omschrijving bevat een relatiegericht aspect en een taakgericht aspect. Taakgericht leiderschap is gericht op het bereiken van resultaten. Bij relatiegericht leiderschap ligt het accent meer op de verhouding tussen de leider en zijn medewerkers. Geen van beide leiderschapsstijlen is verkeerd. Om effectief te zijn, gebruiken leiders een stijl die een mix is van taakgerichtheid en relatiegerichtheid.

Wat effectieve leiders ZIJN

Zichzelf kennen, is het startpunt voor alle leiders. Wie ben je en hoe reageer je in bepaalde omstandigheden? Zelfkennis is dus een noodzaak, maar van effectieve leiders wordt meer verwacht, namelijk zelfbewustzijn. Ze moeten zich bewust zijn van hun sterke en minder sterke punten en handelen in het volle besef van hun eigen kwaliteiten en beperkingen.

Defensie verwacht van haar leiders dat ze weten wat goed en wat slecht is en daar ook naar handelen. Dat heet ethisch bewustzijn. Zo dragen ze bij tot het creëren van een ethisch klimaat dat medewerkers aanzet om hun voorbeeld te volgen. Daarbij ontwikkelen ze persoonlijke waarden die aansluiten bij de waarden van Defensie. Medewerkers verwachten van hun leiders consistent gedrag, gedrag zonder tegenstrijdigheden, en integriteit in alle omstandigheden. Ze willen een authentieke leider. Authentieke leiders zijn open, transparant en tonen respect. Ze geven niet toe aan externe druk om af te wijken van hun waarden en normen. Authenticiteit en waarden zoals integriteit, respect en morele moed zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Leiders nemen voortdurend beslissingen met een impact op hun medewerkers. Daarom moeten ze mentaal en fysiek paraat zijn. Leiders met een goede fysieke conditie die tegelijk mentaal en emotioneel stabiel zijn, gaan beter om met stress en geraken minder snel vermoeid. Effectieve leiders trainen daarom zowel hun mentale als fysieke veerkracht.

Wat effectieve leiders WETEN

Effectieve leiders weten hoe leiding wordt gegeven. Ze weten welke gedrags- en professionele competenties zij nodig hebben. Ze weten welke van deze competenties voldoende ontwikkeld zijn en aan welke competenties ze nog moeten werken.

Leidinggeven is een continu leerproces, gebaseerd op twee pijlers: ervaring en leiderschapsontwikkeling. Leiderschapsontwikkeling slaat op vormingen en activiteiten die de competenties en het zelfvertrouwen van leiders ontwikkelen of vergroten. Dit kan onder meer via basis- en voortgezette vormingen, complementaire vormingen, seminaries, oefeningen, evaluatie- en functioneringsgesprekken, coaching, mentorschap en dergelijke meer. Zichzelf ontwikkelen en bijdragen tot de ontwikkeling van anderen zijn belangrijke gedragscompetenties. Leiderschapsontwikkeling is dus een must voor alle leiders, hoe getalenteerd ook.

Wat effectieve leiders DOEN

Voorbeeldgedrag is de meest effectieve vorm van beïnvloeding. Het inspireert en motiveert medewerkers, collega’s en chefs. Leading by example is daarom het devies voor alle leidinggevenden.

Effectieve leiders passen hun persoonlijke stijl aan in functie van de situatie, zoals bijvoorbeeld de eigen reputatie, de ervaring van zowel de individuele medewerkers als van het hele team, de aard van de opdrachten, … Effectieve leiders kunnen de verschillende factoren juist inschatten. Naar gelang van de omstandigheden zoeken leiders de juiste balans tussen taakgericht en relatiegericht leiderschap. Leiders willen gemeenschappelijke doelen bereiken. Ze analyseren, nemen beslissingen en zijn bereid om daar rekenschap voor af te leggen. Tweerichtingscommunicatie met hun medewerkers is daarbij cruciaal. Maar leiders willen meer dan alleen resultaten. Ze willen samen met hun groep groeien en beter worden. Door het creëren van een klimaat van onderling vertrouwen, waardering en luisterbereidheid versterken leiders de groepscohesie. Ze zorgen voor duidelijke gedragsregels binnen de groep, waarmee elke vorm van discriminatie bestreden wordt. Psychosociaal welzijn krijgt op die manier voldoende aandacht.

Leiders leren steeds bij maar ze zijn niet perfect. Ook zij maken weleens fouten. Dit kunnen toegeven en eerlijke feedback toelaten, zal het respect van hun medewerkers en het gevoel van verbondenheid doen toenemen. Als leider moet je hierover nadenken en ontdekken waar je vastloopt in je eigen functioneren en effectiviteit. Onze medewerkers verdienen leiders die leading by example effectief in daden omzetten!

Meten is weten
Meten is weten
Waarden in een stripverhaal
Waarden in een stripverhaal
De 3de wave
De 3de wave
Competentiemanagement
Competentiemanagement