De flexibele dienstontheffing

Régis BORNAIN / Carl VANDEPITTE

DG HR werkt voortdurend aan initiatieven die het personeel van Defensie ten goede komen. Een van deze initiatieven, het systeem van de flexibele dienstontheffing (DO Flex), is sinds 01 Dec van vorig jaar in voege. Het biedt alle militairen de mogelijkheid, doorheen de volledige loopbaan, een tijdskrediet op te bouwen. Dat kan je vervolgens op een soepele manier opnemen, hetzij in tijd, hetzij in geld, zowel tijdens als aan het einde van je loopbaan. Klinkt goed? We leggen je uit hoe het precies in zijn werk gaat.

Hoe bouw je jouw krediet DO Flex op?

Doorheen je loopbaan kan je een krediet van flexibele dienstontheffingen opbouwen. Je spaart met andere woorden tijd die je later kan gebruiken. Ben je vrijwilliger of onderofficier dan wordt je DO Flex uitgedrukt in uren. Voor officieren wordt DO Flex uitgedrukt in dagen (2 uur = 0,2632 dag).

Er zijn drie manieren om krediet DO Flex op te bouwen die we hierna overlopen:

  • Uithuizigheid (alle personeelscategorieën)
  • Dienstontheffingen (alle personeelscategorieën)
  • Compensatie in tijd en te veel gepresteerde uren (alleen vrijwilligers en onderofficieren)

Opgelet, het systeem DO Flex is niet op iedereen (volledig) van toepassing.

  • Niet voor het burgerpersoneel van Defensie.
  • Voor de reservemilitairen is het alleen van toepassing tijdens een vrijwillige encadreringsprestatie (VEP).
  • Voor de kandidaat-militairen gelden specifieke bepalingen wanneer kredieten DO Flex kunnen opgebouwd worden en wanneer niet.
  • Voor de andere specifieke situaties verwijzen we je door naar het reglement DGHR-REG-TRAVARB-001.

Uithuizigheid?

Uithuizigheid is een nieuw begrip. Militairen zijn, zeker als ze deel uitmaken van een operationele eenheid, regelmatig weg van huis. Met uithuizigheid wordt dit voor een stukje gecompenseerd. Je krijgt 2 uren (OOffr en Vrijw) of 0,2632 dag (Offr) per overnachting tijdens de deelstanden:

  • In intensieve dienst
  • In militaire bijstand
  • In hulpverlening
  • In operationele inzet
  • In normale dienst mét dienstverplaatsing.

Voor bepaalde cursussen (KOO, HOO, VKHO, …) geldt een beperking tot 152 uur of 20 dagen per academiejaar.

Met enkele praktische voorbeelden voor OOffr en Vrijw wordt het wat duidelijker:

  • Je neemt deel aan een oefening van 2 weken in Nederland en slaapt 11 nachten niet thuis.
    Je krijgt 11 x 2 uur DO Flex = 22 uur DO Flex
  • Je volgt een vorming van 5 dagen in Arlon en blijft daar logeren. Je slaapt 4 nachten niet thuis.
    Je krijgt een DO Flex van 4 x 2 uur = 8 uur

Dienstontheffing van het departement

Iedereen heeft jaarlijks recht op 3 dagen dienstontheffing van het departement. Die moet je opnemen tussen 01 Jan van het ene jaar en 30 Apr van het daaropvolgende jaar.

Dagen die niet opgenomen zijn na 30 Apr gaan voortaan niet langer verloren. Ze worden automatisch omgezet naar DO Flex. Je hoeft hiervoor niets te doen.

Dienstontheffing bij mutatie

Je hebt mutatie gedaan in het kader van “Het transformatieplan 2010-2020” of de “Strategische visie 2030”? Dan krijg je 6 tot 12 dagen dienstontheffing, afhankelijk van de afstand tussen je woonplaats en de nieuwe werkplaats. Die dienstontheffing moet je binnen de 12 maanden na je mutatie opnemen. Dagen die niet opgenomen zijn na 12 maanden, gaan voortaan niet meer verloren, maar worden automatisch omgezet naar DO Flex. Je hoeft hiervoor niets te doen.

Compensatie in tijd en te veel gepresteerde uren (TGU)

Er bestaan voor vrijwilligers en onderofficieren 3 soorten:

  • De gewone compensatie in tijd
  • De compensatie in tijd in het kader van de variabele arbeidstijd
  • De te veel gepresteerde uren, die enkel gelden voor onderofficieren en vrijwilligers nachtwaker of in ploegendienst

Gewone compensatie in tijd

De gewone compensatie in tijd wordt toegekend voor de uren die je presteert tijdens een opdracht en waarbij de 38 uur per week overschreden wordt.

Voorbeeld:

Je neemt deel aan een opdracht gedurende een week en presteert 48 uur. Je krijgt dus 10 uur gewone compensatie in tijd toegekend.

Je kan de uren opnemen op jouw vraag, afhankelijk van de behoeften van de dienst. Als je op het einde van het daaropvolgend semester nog uren over hebt, worden de resterende uren boven de 38 uur automatisch uitbetaald. Voortaan heb je de mogelijkheid om het geheel of een deel van de uren boven de 38 uur naar je krediet DO Flex om te zetten.

Voorbeeld:

Je hebt nog 78 uur compensatie in tijd op het einde van het daaropvolgend semester. 38 uur worden automatisch overgezet naar het volgende semester. Over de 40 resterende uur kun je geheel of gedeeltelijk kiezen om die om te zetten naar je krediet DO Flex.

Opgelet: de omzetting naar DO Flex gebeurt niet automatisch! Je moet dit aanvragen, anders zullen de 40 uur uit het voorbeeld je automatisch uitbetaald worden.

Compensatie in het kader van de variabele arbeidstijd

De compensatie in tijd in het kader van de variabele arbeidstijd zijn de uren die je op je eigen voorstel presteert, bovenop de dienstprestaties die per dag vastgelegd zijn in jouw dienstrooster.

Voorbeeld:

Je hebt een dienstrooster dat elke dag begint om 0800 Hr en eindigt om 1606 Hr. Je moet een dringende taak afwerken en vraagt aan je chef om 2 uur langer te werken. Je krijgt dan twee uur compensatie in tijd in het kader van de variabele arbeidstijd. Deze compensatie mag per maand maximaal 12 uur bedragen.

Je kan de uren opnemen op jouw vraag, afhankelijk van de behoeften van de dienst. Had je voor de invoering van DO Flex op het einde van de daaropvolgende maand nog uren over, dan gingen die verloren. Nu worden die uren automatisch overgezet, weliswaar met een maximum van 3 uur per maand.

De te veel gepresteerde uren

Dit is enkel van toepassing op onderofficieren en vrijwilligers die werken als nachtwaker of in ploegendienst. Door hun uitzonderlijke dienstregeling presteren ze soms te veel uren. Tot nu toe werden op het einde van het jaar, na beslissing van de DG HR, alle uren boven de 200 uitbetaald. Met het systeem DO Flex zal je voortaan kunnen kiezen om deze uren boven de 200 uur, geheel of gedeeltelijk, over te zetten naar het krediet DO Flex in plaats van ze te laten uitbetalen.

Hoe en wanneer gebruik je jouw krediet DO Flex?

Je kan je opgespaarde krediet DO Flex ofwel in tijd ofwel in geld opnemen (dat laatste voorlopig enkel voor onderofficieren en vrijwilligers).

Gebruik in tijd

Op gelijk welk moment in je loopbaan kan je, per periode van twee opeenvolgende kalenderjaren, maximum 20 dagen (of 152 uur) DO Flex opnemen.

Voorbeeld

Je neemt 15 dagen DO Flex op in 2021 en 5 dagen DO Flex op in 2022. In 2023 kan je maximum 15 dagen opnemen om binnen de limiet van 20 dagen verdeeld over twee kalenderjaren te blijven (5 dagen in 2022 en 15 dagen in 2023). Als je in 2023 maar 10 dagen opneemt, kan je er maximum 10 opnemen in 2024 (20 dagen DO Flex voor 2023 en 2024).

Je kan de dagen opnemen op jouw vraag, afhankelijk van de behoeften van de dienst.

Op het einde van je loopbaan kan je, zonder beperking, het geheel of een gedeelte van jouw resterende dagen DO Flex opnemen.

Voorbeeld

Je gaat op pensioen op 01 Apr 2024. Je hebt nog 380 uur DO Flex, dan kan je bijkomend 50 werkdagen vóór je pensioen thuisblijven, bovenop je eindeloopbaanverlof.

Het opnemen van je dagen DO Flex op het einde van de loopbaan kan niet geweigerd worden.

Gebruik in geld

Dit is voorlopig niet van toepassing voor de officieren. DG HR zal zo snel mogelijk een wetgevend initiatief nemen om ook hen de mogelijkheid te bieden een betaling van DO Flex te vragen.

Tijdens je loopbaan kan je op het einde van ieder kalenderjaar vragen om je opgespaarde krediet DO Flex, geheel of gedeeltelijk, om te zetten in gewone compensatie in tijd die je dan uitbetaald wordt.

Voorbeeld

Je hebt 304 uur DO Flex op 31 Dec 2020. Je kan vragen om 228 uur DO Flex om te zetten in gewone compensatie in tijd, waarvan dan de uren boven de 38 uur worden uitbetaald. De overblijvende 76 uur blijven in je krediet DO Flex dat het jaar daarop verder blijft aangroeien.

Op het einde van je loopbaan kan je vragen om je krediet DO Flex, geheel of gedeeltelijk, om te zetten in gewone compensatie in tijd die je wordt uitbetaald. Een combinatie van het gebruik in tijd en geld is ook mogelijk.

Ook als BDL-militair of hulpofficier kan je tijdsparen en een krediet DO Flex opbouwen. Omdat je dient in een stelsel van dienstnemingen en wederdienstnemingen zonder tot de pensioenleeftijd te gaan, zal je jouw krediet DO Flex op het einde van je loopbaan alleen kunnen opgebruiken in geld.

Uitbetaling is voor de BDL-officieren en de hulpofficieren nog niet mogelijk. DG HR zal hiervoor een wetgevend initiatief opstarten.

Iedereen kan wel gebruik maken van de 20 werkdagen (of 152 uur) die elke militair in een tijdsbestek van twee opeenvolgende kalenderjaren kan opnemen.

De krachtlijnen van het nieuwe systeem van flexibele dienstontheffing hebben we voor jou samengevat. Meer gedetailleerde informatie, uitzonderingen en praktische richtlijnen vind je in het reglement DGHR-REG-TRAVARB-001. Heb je toch nog vragen, neem dan ook eens een kijkje in de FAQ’s op het intranet of ga te rade bij de HR-medewerker in je eenheid.

Gezinsgerelateerd verlof
Gezinsgerelateerd verlof
De reserve
De reserve
Doorstroming BDL-militairen
Doorstroming BDL-militairen
Ideale leiderschapsstijl
Ideale leiderschapsstijl
Waarden in een strip
Waarden in een strip