Echte leiders zijn authentiek!

Philip VAN IMPE

Binnenkort neemt de smaldeelcommandant een nieuwe functie op de staf op. Enerzijds is ze blij met de nieuwe uitdaging, anderzijds beseft ze dat ze de intense samenwerking met haar medewerkers zal missen. Ze vond het een eer om het bevel over haar smaldeel te voeren. Het was een verrijkende ervaring. Niet enkel puur technisch, maar ook en vooral op menselijk vlak is ze gegroeid.

Ze denkt terug aan de periode toen ze als jonge Flight (pelotonscommandant) haar eerste functie opnam. Zoals elke jonge officier doorliep ze een groei- en leerproces waarbij goede en minder goede momenten elkaar afwisselden. Het was een proces waarbij ze zichzelf beter leerde kennen. Ze werd zich meer bewust van wie ze in essentie was en hoe ze reageerde in bepaalde omstandigheden. Ze leerde handelen in het volle besef van haar kwaliteiten en beperkingen. Als jonge leider ontdekte ze ook haar voorkeursstijl.

Tijdens haar bevelvoering over het smaldeel dacht de commandant dikwijls terug aan haar tijd als Flight. Inzicht hebben in het eigen karakter en de eigen persoonlijkheid is het startpunt voor elke leider, weet ze. Vanuit dat zelfbewustzijn kan je jezelf verder ontwikkelen en persoonlijk groeien. Vandaag begrijpt ze ook meer dan ooit dat haar medewerkers niets minder dan een authentieke leider verwachten. Authentieke leiders faken hun leiderschap niet. In hun gedrag zijn ze consistent. In hun relaties met hun medewerkers en hun chefs zijn ze transparant en tonen ze respect. Ze handelen niet vanuit externe druk van collega’s of de eenheid, maar heel bewust vanuit zichzelf en trouw aan de eigen waarden en normen. Dit doet geen afbreuk aan hun loyaliteit aan Defensie. Ze hebben de morele moed om voor hun mening uit te komen, zowel naar hun eigen chefs als naar hun medewerkers. Die morele moed hebben ze ook nodig om moeilijke beslissingen te nemen.

Maar het gaat niet enkel over authenticiteit, denkt de commandant. Haar medewerkers willen ook een leider die in alle omstandigheden integer is. Authenticiteit en integriteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Integere leiders zijn eerlijk, oprecht en niet omkoopbaar. Ze beschikken over een intrinsieke betrouwbaarheid, zeggen wat ze doen en doen wat ze zeggen. Iemand die niet integer is, kan geen authentieke en bijgevolg ook geen goede leider zijn, vindt ze.

De commandant denkt terug aan de moeilijke momenten dat haar integriteit op de proef werd gesteld. Zoals toen ze een trouwe en sympathieke medewerker moest teleurstellen door hem tactvol uit te leggen dat hij voor bepaalde competenties beter kon en dat andere collega’s daarin ook beter waren dan hij. Eigenlijk had ze dat liever niet gedaan. Even speelde het door haar hoofd om het allemaal een beetje te verbloemen. Maar ze wist ook dat ze dan niet eerlijk was, niet tegenover haar medewerker maar ook niet tegenover zichzelf. Vandaag is ze blij dat ze dat moeilijke gesprek zorgvuldig heeft voorbereid en eerlijk is gebleven. Haar band met die medewerker is trouwens intact gebleven.

Ze werd ook geconfronteerd met dilemma’s. Dan moest ze kiezen tussen twee of meer alternatieven, waarbij elk alternatief aspecten inhield die ze niet wenselijk vond of wou vermijden. Ethische of morele dilemma’s waren de moeilijkste. Ze plaatsten haar in situaties waarin sommige van haar persoonlijke waarden en normen met elkaar in conflict kwamen. Welke optie ze ook koos, ze hield er het gevoel aan over dat er een waarde was die ze minder respecteerde. Maar integriteit liet ze altijd primeren.

Meer dan ooit beseft de smaldeelcommandant dat authentiek en integer zijn, absolute voorwaarden zijn om te komen tot de meest essentiële band tussen leiders en medewerkers: wederzijds vertrouwen. Zonder vertrouwen kunnen leiders enkel de formeel toegekende autoriteit uitspelen om een opdracht uit te voeren. Maar voor moeilijke en risicovolle opdrachten is wederzijds vertrouwen een noodzaak en een voorwaarde om succesvol te zijn.

Dit wederzijds vertrouwen wordt langzaam en door de tijd heen opgebouwd. Maar het kan heel snel verdwijnen. Als vertrouwen geschaad is omdat een leider zich te goeder trouw vergist, kan hij zich het best verontschuldigen en erkennen dat het beter moest. Maar wanneer een gebrek aan integriteit aan de basis ligt van een vertrouwensbreuk, dan helpen verontschuldigingen niet veel. Enkel een consistent patroon van vertrouwenwekkende acties kan dan het vertrouwen herstellen, maar het zal wellicht nooit op hetzelfde niveau terugkomen.

Integriteit is een basiswaarde en integer handelen is een generieke competentie, weet de commandant. Een competentie die niet enkel geldt voor leiders maar voor alle medewerkers van Defensie. Voor haar ligt het competentiewoordenboek van Defensie. Ze leest nogmaals wat er staat bij ‘integer handelen’:

Integer handelen:

Respecteren van ethische normen zowel in de persoonlijke als in de professionele activiteiten.

Toepassen van de ethos en de deontologische code van de organisatie.
  • Blijft eerlijk in alle omstandigheden, zelfs in geval van moeilijkheden.
  • Respecteert het vertrouwelijk karakter van de hem/haar toevertrouwde informatie.
  • Geeft een eerlijk advies.
  • Handelt correct, respectvol en ethisch zelfs in situaties waar een grote externe druk wordt uitgeoefend.
  • Neemt verantwoordelijkheid voor het eigen handelen.

 

Voor de zoveelste keer doet de smaldeelcommandant voor zichzelf een ‘integriteitscheck’. En ze weet wat ze haar opvolger op het hart zal drukken: bewaar als authentieke leider je integriteit als hoogste goed!

Professionele evaluatie
Professionele evaluatie
Taaltesten
Taaltesten
Charter van de vormer
Charter van de vormer
HR4U
HR4U
Waarden in een strip
Waarden in een strip